Inleiding

EMAS voor alle federale overheidsdiensten, uiterlijk in 2007

De federale regering besliste op 20 juli 2005, op voorstel van de staatssecretaris voor Duurzame Ontwikkeling, dat elke federale overheidsdienst systematisch zorg voor het milieu moet dragen en daartoe een milieuzorgsysteem moet opzetten. De diensten moeten hun milieuzorgsysteem laten controleren en goedkeuren door een externe auditor die daarbij de regels van de zogenaamde EMAS-verordening van de Europese Unie volgt. Die vereiste waarborgt de geloofwaardigheid van het systeem.
De regering stelde als doel dat iedere dienst deelneemt aan EMAS, het milieubeheer- en milieuauditsysteem van de Europese Unie, en uiterlijk in 2007 EMAS-gecertificeerd is.

EMAS staat voor Eco-Management and Audit Scheme of milieubeheer- en milieuauditsysteem. Het is een beheersinstrument waarmee ondernemingen en andere organisaties hun milieuprestaties kunnen evalueren, rapporteren en verbeteren. Voor ondernemingen uit de industrie bestaat EMAS sinds 1995. Sinds 2001 staat het systeem open voor alle economische sectoren en ook voor overheidsdiensten. EMAS geldt overal in de Europese Unie. Deelname eraan is vrijwillig. Midden december 2006 waren 3.470 organisaties EMAS-geregistreerd, bijna de helft daarvan in Duitsland en voor het grootste deel industriële ondernemingen. In België gaat het om 39 organisaties, onder meer Electrabel Doel, Volkswagen Brussel en het Indaver Milieupark in Willebroek.

Lees meer over de geregistreerde organisaties binnen Europa :
http://ec.europa.eu/environment/emas/about/participate/sites_en.htm

Een organisatie die aan EMAS deelneemt moet een milieubeleid hebben, een milieubeheersysteem opzetten, een milieuverklaring opstellen en die na validering en registratie aan het publiek bekendmaken. 

EMAS begint met een milieubeleid. Dat is een beknopt document van de directie waarin de organisatie zich ertoe verbindt het milieu te beschermen, haar milieuprestaties continu te verbeteren en andere organisaties aan te moedigen hetzelfde te doen. Daarvoor is eerst een milieuanalyse nodig: de organisatie onderzoekt welke gevolgen haar activiteiten voor het milieu hebben en hoe belangrijk die zijn en of ze aan alle wettelijke milieuverplichtingen voldoet. Dan worden doelstellingen, een tijdschema en acties bepaald om voor de activiteiten met een belangrijke milieuimpact de prestaties te verbeteren. In het milieubeheersysteem worden ook nog de verantwoordelijkheden, de procedures en praktijken beschreven. Daarna volgt een interne audit: een controle om na te gaan of het hele systeem goed werkt en een gelegenheid om een en ander bij te sturen.

Voorts moet de organisatie een milieuverklaring voorbereiden. Dat is een toegankelijk document voor het publiek, een soort van milieujaarverslag. Tot slot is er een externe controle: een onafhankelijke verificateur (in België zijn hiervoor vijf instellingen erkend) gaat na of het milieubeheersysteem en de milieuverklaring aan de eisen van de EMAS-verordening van de EU beantwoorden, of de milieuverklaring betrouwbaar is en of alle relevante milieuvragen erin aan bod komen. De laatste stap is de registratie bij de bevoegde instantie. Daarna is de milieuverklaring beschikbaar voor het publiek en mag de organisatie het EMAS-logo gebruiken om haar inspanningen op het vlak van milieuzorg bekend te maken.

Lees meer over EMAS:
http://ec.europa.eu/environment/emas/about/summary_en.htm

Om aan EMAS te voldoen moeten de federale overheidsdiensten een milieubeleid uitwerken en hun directe en indirecte milieu-impact analyseren. Ze moeten ook acties vaststellen om het milieu beter te beschermen. Er zijn vier soorten acties:
1) gerecycleerd papier, fotokopieerapparaten die dubbelzijdig werken, bioproducten… aankopen;
2) opleidingen in milieuzorg en interne audits organiseren;
3) actieve deelname van het personeel door systematisch afval te sorteren en energie te sparen (bijvoorbeeld de pc uitzetten, de verlichting doven, het openbaar vervoer gebruiken…);
4) rekening houden met de gevolgen van beleidsacties voor het milieu.

Niet alle federale overheidsdiensten staan momenteel even ver inzake milieuzorg.
Het secretariaat en de beleidscellen van de Staatssecretaris voor Duurzame Ontwikkeling en Sociale Economie behaalden in januari 2006 hun certificaat, de POD DO op 17 april 2006.

Lees meer over het EMAS certificaat van de Staatssecretaris en dat van de POD DO.
 
De overige overheidsdiensten werden voor het behalen van het EMAS-certificaat in drie groepen ingedeeld. De eerste groep omvat de verst gevorderde diensten op het vlak van milieuzorg. Het gaat om de FOD Kanselarij van de Eerste Minister, het Federaal Planbureau, de POD Wetenschapsbeleid, de Belgische Technische Coöperatie en de POD Duurzame Ontwikkeling. Hun externe audit moet tegen eind juni 2006 uitgevoerd zijn. Twee andere diensten sloten zich vrijwillig bij deze groep aan: de FOD Budget en Beheerscontrole en de FOD Mobiliteit en Vervoer, die tegen oktober 2006 hun externe audit moeten voltooien. De tweede groep met onder meer de FOD Economie, KMO, Middenstand en Energie en de FOD Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu, moeten ook nog in 2006 EMAS behalen. De derde groep, met de FOD Financiën en de FOD Binnenlandse Zaken, krijgt meer tijd. Die dient in 2007 EMAS te behalen. De POD Duurzame Ontwikkeling kreeg bij dit alles een coördinerende taak en vormt een tussenschakel tussen de diverse betrokkenen.

Meer informatie

EMAS, Eco-Management and Audit Scheme, op de website van de Europese Commissie (enkel in het Engels):
http://europa.eu.int/comm/environment/emas/index_en.htm

Communautair milieubeheer- en milieuauditsysteem (EMAS), op de SCADPlus-website met samenvattingen van de wetgeving van de Europese Unie:
http://europa.eu.int/scadplus/leg/nl/lvb/l28022.htm

[20 december 2005]