In de vijfjarige leercyclus van het federaal beleid duurzame ontwikkeling zijn vier verschillende partners, met ieder hun eigen rol en verantwoordelijkheid, betrokken: de Taskforce Duurzame Ontwikkeling van het Federaal Planbureau, de Interdepartementale Commissie voor Duurzame Ontwikkeling, de beleidscellen duurzame ontwikkeling van de federale overheidsdiensten en de Federale Raad voor Duurzame Ontwikkeling.
De Taskforce Duurzame Ontwikkeling van het Federaal Planbureau (TF DO)
Het Federaal Planbureau is een instelling van openbaar nut. Het maakt studies en vooruitzichten over economische, sociale en milieubeleidskwesties. Ook de integratie van die beleidskwesties in een context van duurzame ontwikkeling wordt bestudeerd.
In het kader van de beleidscyclus van duurzame ontwikkeling, stelt de TF DO het Federaal Rapport inzake Duurzame Ontwikkeling (FRDO) op. Dit Rapport wordt gebruikt als basis voor een nieuwe vijfjarige beleidscyclus en bestaat uit twee delen.
Het eerste deel bevat een stand van zaken en een evaluatie van de bestaande toestand en van het beleid dat werd gevolgd. Het tweede deel is een oefening in toekomstverkenning. De verwachte evolutie van de ontwikkelingen op internationaal vlak en alternatieve scenario’s voor de realisatie van doelstellingen uit de langetermijnvisie worden voorgesteld. Deze beschrijving van de verwachte ontwikkelingen bij gewijzigd en bij ongewijzigd beleid helpt de federale overheid en het maatschappelijk middenveld om te beslissen en welke maatregelen het best genomen worden om de vooropgestelde doelstellingen te bereiken.
De Interdepartementale Commissie voor Duurzame Ontwikkeling (ICDO)
Duurzame ontwikkeling is niet de bevoegdheid van een enkele administratie. Het streven naar een duurzame samenleving vraagt een transversale beleidsaanpak. Deze transversale beleidsvoorbereiding is de voornaamste taak van de Interdepartementale Commissie voor Duurzame Ontwikkeling, kortweg ICDO.
De ICDO is samengesteld uit vertegenwoordigers van alle federale overheidsdiensten en het ministerie van Defensie. Ook de gewesten en gemeenschappen worden uitgenodigd om een vertegenwoordiger aan te wijzen. De POD Duurzame Ontwikkeling staat in voor het voorzitterschap en het secretariaat van de ICDO.
In de beleidscyclus is de ICDO verantwoordelijk voor het opstellen van acties en maatregelen om tot een duurzame samenleving te komen. Hiervoor baseert ze zich op de langetermijnvisie en het Federaal Rapport inzake Duurzame Ontwikkeling van de Taskforce Duurzame Ontwikkeling van het Federaal Planbureau. Deze acties vormen het Federaal Plan voor Duurzame Ontwikkeling (FPDO).
Het opstellen van het Federaal Plan voor Duurzame Ontwikkeling verloopt in verschillende fasen. In de eerste fase werkt de ICDO samen met experten uit verschillende federale administraties aan het voorontwerp van het Federaal Plan voor Duurzame Ontwikkeling. Deze tekst bevat een eerste voorstel van maatregelen en acties die de federale overheidsdiensten in de volgende beleidscyclus zullen uitvoeren.
Dit voorontwerp wordt in de tweede fase voorgelegd ter consultatie. In deze fase kan in principe iedereen, burgers en middenveldorganisaties, opmerkingen en suggesties ter verbetering formuleren. De Federale Raad voor Duurzame Ontwikkeling is verplicht om een advies op te stellen over het voorontwerp. De ICDO verwerkt alle opmerkingen en past de tekst aan waar nodig. Op het einde van deze fase spreken we van het ontwerp van het Federaal Plan voor Duurzame Ontwikkeling. Dit ontwerp wordt door de ICDO overgemaakt aan de federale regering.
In de derde en laatste fase beslist de federale regering over het ontwerp. Zij kan de tekst wijzigen, bijsturen en tenslotte goedkeuren. Na deze goedkeuring door de federale regering is het Federaal Plan voor Duurzame Ontwikkeling definitief.
Naast het opstellen van het Federaal Plan voor Duurzame Ontwikkeling, is de ICDO ook verantwoordelijk voor de coördinatie van de rapportering van de leden van de ICDO over de uitvoering van de acties en maatregelen uit dit Plan. Deze rapportering gebeurt op 18 maanden voor het einde van een beleidscyclus. Deze rapportering wordt door de Taskforce Duurzame Ontwikkeling van het Federaal Planbureau gebruikt voor het opmaken van het Federaal Rapport voor Duurzame Ontwikkeling dat o.a. een evaluatie bevat van het gevoerde beleid.
Verder publiceert de ICDO jaarlijks een activiteitenverslag. Dit verslag bevat een overzicht van de activiteiten van het secretariaat, het bureau, de plenaire vergaderingen en de werkgroepen.
De beleidscellen duurzame ontwikkeling van de federale overheidsdiensten
Iedere federale overheidsdienst, en ook het ministerie van Defensie, hebben een beleidscel duurzame ontwikkeling. Deze beleidscel staat in voor de interne coördinatie van de uitvoering van de maatregelen van het Federaal Plan voor Duurzame Ontwikkeling en de rapportering hierover in het ICDO rapport.
Daarnaast stelt de cel ook een jaarlijks actieplan duurzame ontwikkeling op voor de eigen administratie. De acties in deze plannen zijn zeer divers. Acties kunnen gaan over duurzaam aankoopbeleid, interne milieuzorg (EMAS), maatschappelijke verantwoordelijkheid, sensibilisatie van de medewerkers rond duurzame ontwikkeling, enz.
De Federale Raad voor Duurzame Ontwikkeling (FRDO)
In de Federale Raad voor Duurzame Ontwikkeling zetelen vertegenwoordigers van diverse maatschappelijke groepen: milieuorganisaties, organisaties voor ontwikkelingssamenwerking, verbruikers-, werknemers- en werkgeversorganisaties, energieproducenten en academici. Vertegenwoordigers van de federale regering, van de gemeenschappen en gewesten en van milieuraden en sociaal-economische raden zijn leden zonder stemrecht.
De FRDO is vooral een adviesorgaan. Ze geeft adviezen aan de federale overheid over haar beleid inzake duurzame ontwikkeling. Ze doet op eigen initiatief of wanneer de federale regering of parlement daarom verzoeken. De FRDO is verplicht een advies op te stellen over het voorontwerp van het Federaal Plan voor Duurzame Ontwikkeling van de ICDO.
Daarnaast heeft de FRDO ook een forumfunctie. Ze bevordert de discussie over duurzame ontwikkeling door, bijvoorbeeld, symposia te organiseren. Experts, het publiek en vertegenwoordigers van de overheid en van maatschappelijke organisaties krijgen zo de kans om hun standpunten toe te lichten. Tenslotte heeft de FRDO ook de taak om organisaties en burgers te sensibiliseren voor duurzame ontwikkeling.