De vier letters van EMAS staan voor Eco-Management and Audit Scheme, ofwel een milieubeheer- en milieuauditsysteem. Het is de titel van een Europese verordening. De doelstelling van de verordening is om organisaties, op vrijwillige basis, aan te zetten om de negatieve impact van eigen activiteiten op het milieu te doen verminderen. De focus ligt op het stimuleren van de continue verbetering van de milieuprestaties door de invoering van een milieuzorgsysteem, interne audits en het publiceren van een milieujaarverslag.
Een milieuzorgsysteem (MZS) moet de impact van de activiteiten van een instelling of organisatie op het milieu beperken. We maken een onderscheid tussen:
- de impact van de interne werking van een organisatie, de vestiging en de technische installaties (ecobeheer) zoals energie- en waterverbruik, papierverbruik, afvalproductie, mobiliteit, enz.
- de impact van de kernactiviteiten van een organisatie: hoe kan een organisatie in haar sector/in de realisatie van haar doelstellingen “groener” te werk gaan?
De evolutie van het communautair milieubeheer- en milieuauditsysteem (EMAS) is nauw verbonden met de ontwikkeling van het Europees milieubeleid en de mondiale bewustwording m.b.t. de problematiek rond milieu en duurzame ontwikkeling. Zo groeide in de jaren ’90 wereldwijd de behoefte naar een norm voor milieuzorgsystemen. Ook de Europese Unie nam hieromtrent maatregelen:
In 1993 publiceerde de Europese Gemeenschap een eerste EMAS-verordening (Verordening n°1836/93). Deze verordening ging in 1995 van kracht en richtte zich aanvankelijk tot bedrijven uit de industriële sector. In 2001 werd de verordening ingetrokken en vervangen door een nieuwe (Verordening n° 761/2001). De belangrijkste verbeteringen waren: een verbreding van het werkingsgebied naar alle organisaties (ook overheidsinstanties), betere afstemming op het andere milieuzorgsysteem ISO14001 en een verbeterde zichtbaarheid d.m.v. een nieuw logo. Op 25 november 2009 werd de derde EMAS-verordening (Verordening n°1221/2009) goedgekeurd. De rapportering van milieuprestatie-indicatoren is één van de belangrijkste nieuwigheden alsook de vereenvoudigde toegankelijkheid voor KMO’s tot het systeem.